• English
  • Français
  • Polski
  • Русский

Testowanie i badanie...

Przygotowania, do szczególnie krótkiej rundy wiosennej, trwają już od około trzech tygodni. Niektóre ekipy zakończyły pierwsze zgrupowania i szykują się do zagranicznych wyjazdów w poszukiwaniu naturalnych i dobrze przygotowanych boisk. Niemal wszystkie medialne komunikaty dotyczące rozpoczęcia zajęć po zimowych urlopach mówiły w pierwszej kolejności o personaliach i frekwencji, a następnie informowały o tym, że drużyna została poddana badaniom i testom medycznym. Pewnie nie wszyscy to dobrze rozumieją, niemniej należy przy tym rozgraniczyć sferę badań medycznych dotyczących stanu zdrowia zawodników, oraz zakres czynności związanych z oceną poziomu ich możliwości piłkarskich, najczęściej motorycznych.

Metody badawcze i sposoby oceniania poziomu przygotowania fizycznego zawodników są bardzo różne. Trwa nieustanna dyskusja, które z nich są lepsze, które pasują bardziej do wysiłku piłkarskiego. Jedni biegają na stacjonarnej bieżni, inni po boisku, jeszcze inni kręcą na stacjonarnych rowerach. Jest wielu, którzy uważają, że piłkarz nie może być testowany przy pomocy roweru stacjonarnego, ponieważ absolutnie nie ma to nic wspólnego z jego wysiłkiem na boisku. Inni poddają wątpliwość testom biegowym, przeprowadzanym w hali, uzasadniając to zupełnie innym podłożem … itd. Zdarzają się również i tacy, którzy za słuszne uważają poszukiwanie i sprawdzanie wciąż nowych i efektownych metod, uznając je za szkoleniowe nowinki. Wyniki z takich testów trudno odnieść do czegokolwiek, nie mówiąc o korzystaniu z nich przy planowaniu dalszej pracy. Nowoczesność - tak, ale w trochę innym kontekście. Proponuję zatem spojrzeć na motorykę w bardzo prosty, schematyczny sposób. Opiera się ona na dwóch podstawowych filarach, a odnosząc to do piłkarza-nogach: układzie mięśniowo-szkieletowym i układzie krążenia. Natomiast trzeci z układów, układ nerwowy łączy i koordynuje ich wzajemne funkcjonowanie. Stanowi on swoistego rodzaju oprogramowanie niezbędne do sprawnego funkcjonowania całego organizmu. Do poznania jego aktualnego stanu i określenia potencjalnych możliwości każdego z naszych piłkarzy, warto posiadać informacje dotyczące sprawności działania każdego z tych trzech układów.

 

Testowanie i ocenianie piłkarzy to bardzo istotne działania związane z procesem ich rozwoju sportowego. Dwa główne jego aspekty to:

·        Bieżąca kontrola formy sportowej

·        Monitorowanie progresji poziomu sportowego na przestrzeni lat.

W przypadku pierwszego wszystko wydaje się oczywiste. Niemniej, aby w pełni korzystać z wyników przeprowadzanych testów należy moim zdaniem spełnić trzy podstawowe warunki:

1.     Odpowiedni dobór metody badawczej.

a/ powinna być adekwatna do strategii szkoleniowej klubu oraz koncepcji trenera dotyczącej przygotowania fizycznego – nie wyobrażam sobie, żeby trener zlecił wykonanie testów motorycznych bez odpowiedniego określenia szczegółowych celów związanych z jego wiedzą i doświadczeniem. To, jakiego rodzaju próby będą przeprowadzane, powinno wynikać z tego, czego oczekuje trener. Wyniki muszą stanowić odpowiedzi na pytania, które stawia sobie szkoleniowiec. Należy też zdawać sobie sprawę z tego, co konkretnie chcemy testować. Motoryka piłkarza zawiera wiele składowych, które wzajemnie na siebie wpływają. Trzeba, więc wybierać, dokonywać priorytetów. Z drugiej jednak strony otrzymywane wyniki muszą spełniać warunek ciągłości w klubowej bazie danych o zawodnikach. 
Niestety, bardzo często te przedsezonowe „badania” to tylko epizodyczne wydarzenia, które traktowane są przede wszystkim w kategorii medialnej, charakterystyczne dla początku okresu przygotowawczego. Wszyscy robią testy - to i my je robimy.

b/ powinna być uzasadniona ze względów merytoryczno-organizacyjnych – dobrze dobrane próby testowe powinny z jednej strony dostarczać jak najwięcej informacji, które mogą być natychmiast zastosowane w procesie treningowym, a z drugiej być na tyle proste, aby można było je wykonać w każdym momencie szkolenia. Jeżeli chodzi o sferę fizyczną najbardziej racjonalnym rozwiązaniem jest stosowanie comiesięcznej kontroli.

 c/ powinna być powtarzalna w odniesieniu do warunków, w których jest przeprowadzana- zapewnienie takich samych warunków do przeprowadzania kolejnych prób testowych stanowi fundament jakości i rzetelności posiadanej wiedzy o zawodnikach. Należy o tym pamiętać, szczególnie w momencie opracowywania strategii sportowej, a szczególnie jej części dotyczącej monitoringu i kontroli procesu szkolenia.

2.    Wiedza teoretyczna związana z charakterem prób testowych.

Jeżeli rozpoczynający pracę w klubie trener nie zna lub nie korzystał z obowiązujących w nowym miejscu pracy metod testowania zawodników, to powinien zapoznać się z metodyką ich stosowania. Wymaga to podporządkowania się pewnym procesom klubowym, jednak z drugiej strony poszerza zakres wiedzy oraz daje trenerowi pełen obraz dynamiki rozwoju motorycznego piłkarza w całym okresie obowiązywania kontraktu.

3.    Umiejętność interpretowania wyników.

Warunkiem dobrej interpretacji jest jakość oraz ilość posiadanych danych. Prowadzenie testowania piłkarzy według jednego, przyjętego w klubie sposobu dostarcza za każdym razem kolejnych informacji, które powiększają ich bazę, stąd staje się ona coraz bardziej wartościowa. Interpretowanie wyników w pierwszej kolejności dotyczyć powinno konkretnego zawodnika. Zmian, jakie zachodzą w jego motoryce w trakcie trwania sezonu, lub na przestrzeni dłuższego okresu takiego, jak okres obowiązywania kontraktu. Klasyfikacja wyników od najlepszego do najgorszego nie jest istotna, ponieważ każdy z testowanych jest inny, posiada swój własny potencjał motoryczny, dysponuje innymi warunkami fizycznymi i stażem treningowym. Określenia wartości wyniku w przypadku wydolności dokonuje się przy pomocy porównania do istniejących norm, będących rezultatem naukowych opracowań i badań przeprowadzonych w tym konkretnym celu. 
Kluczową sprawą w interpretacji wyników jest ich zestawienie z ostatnimi obciążeniami treningowymi i meczowymi, jakim poddawany był testowany zawodnik. Interpretacja wyników dotyczących motoryki powinna odbywać się również z uwzględnieniem wzajemnej zależności dwóch podstawowych jej elementów: szybkości i wydolności.

   Drugi aspekt testowania piłkarzy stanowi problem innego rodzaju. Dotyczy on głównie sfery organizacyjnej szkolenia piłkarskiego. Piłkarz funkcjonujący w klubie, profesjonalista posiadający kontrakt lub amator, stanowi pewną wartość. Zdecydowana większość piłkarskich firm to dzisiaj sportowe spółki akcyjne. W związku z tym należy mówić o piłkarzach, jako kapitale sportowym tych spółek. Każdy nowo pojawiąjący się zawodnik w drużynie posiada pewną wartość wejściową. Poddawany w trakcie realizacji kontraktu klubowemu procesowi szkolenia piłkarz zyskuje sportowo, a spółka odnotowuje korzyść w postaci wzrostu jego rynkowej wartości, co ma istotne znaczenie np. w sytuacji transferu do innego klubu. Dzisiejsza rzeczywistość wymaga operowania liczbami również i tutaj. Piłkarz funkcjonujący w takiej strukturze organizacyjnej nie może być określany przy pomocy cyfr jedynie w sytuacji ustalania kwot transferowych czy finansowych warunków kontraktu. Piłka nożna to nie jest nauka ścisła, jednak aktualni właściciele klubów i akcjonariusze wymagają szybkich i bardzo precyzyjnych danych.

W jaki sposób odnosi się to testowania i badania zawodników?

Dokonanie pełnej oceny wartości piłkarza jest bardzo trudne. Czynnik subiektywnego spojrzenia trenera oceniającego zawodnika, szczególnie, jeżeli chodzi o wartość umiejętności piłkarskich, jest bardzo silny, co utrudnia określenie jednoznacznej wartości. Istnieje wiele prób i testów, które w różny sposób starają się zobiektyzować i ująć w liczby poszczególne elementy techniki, ale jednocześnie pojawia się wiele pytań i wątpliwości dotyczących samych kryteriów ich wyboru, jak również interpretacji wyników. Podobnie mało wymierna jest ocena umiejętności i wiedzy taktycznej.

Określenie parametrów fizycznych jest sprawą zupełnie inną. Możliwości motoryczne piłkarzy można jednoznacznie przedstawić w postaci sekund, metrów, kilogramów i innych współczynników do rejestracji, których używamy cyfr. Posiadanie i porównywanie takich danych stanowi istotny element diagnostyki. Jest również wymiernym wskaźnikiem dynamiki rozwoju piłkarza. Pozwala w bardzo precyzyjny sposób obserwować jego rozwój motoryki oraz stan formy sportowej. Warunkiem jest stosowanie tych samych prób testowych. To musi stanowić element strategii sportowej klubu. Bez względu na to, jaki trener pracuje z zespołem kwestia testowania stanu i poziomu motoryki zespołu powinna odbywać w ten sam sposób. Trener, który ma możliwość stosowania tego samego sposobu oceniania zawodników w różnych klubach buduje również swoją bazę danych i wiedzę związaną z fizycznym aspektem możliwości piłkarzy w szerokim wymiarze personalnym. W takiej sytuacji pozwala to na bezpośrednie porównanie poziomu motoryki w różnych grupach szkoleniowych.

   Moje doświadczenia w tym temacie są dla mojej pracy bardzo istotne. Pozwalają mi one na zdecydowane zmniejszenie poziomu ryzyka związanego z oceną potencjalnych możliwości fizycznych, szczególnie w przypadków kandydatów do zespołu, jak również dostarczają bezcennych informacji dotyczących struktury, charakteru i dynamiki obciążeń, jakie należałoby zastosować, aby piłkarze prezentowali na boisku przede wszystkim: swój maksymalny poziom działań szybkościowych z jednoczesnym zachowaniem takiej dyspozycji przez jak najdłuższy okres w trakcie trwania meczu. Metody testowania, ich zakres oraz sposób interpretacji przedstawiłem w swojej pracy dyplomowej, którą można znaleźć w zakładce „Inne”.

Przez ostatnie 6 lat pracy w Ekstraklasie miałem okazję przeprowadzić blisko 50 razy te same próby testowe, w różnych okresach szkoleniowych. W trzech różnych klubach, poddanych badaniu zostało około 250 piłkarzy. Uważam to za bardzo istotny element doświadczenia zawodowego w temacie przygotowania motorycznego piłkarzy. Chętnie wymienię poglądy na ten temat z kimś kto dysponuje podobnym zasobem danych i stara się z nich korzystać w codziennej pracy treningowej.

Na zakończenie tematu testów, badań i ocen proponuję zapoznać się z ciekawym materiałem video dotyczącym często pojawiającej się kwestii porównania szybkości piłkarza i lekkoatlety. Bohaterem filmu - Cristiano Ronaldo !!!


25.01.2012   Marek Zub

 

 

© 2011-2014 Marak Zub.